Quy định xử phạt khi xây dựng công trình trái phép

Xây dựng công trình trái phép có thể bị phạt từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Chủ đầu tư còn có nguy cơ bị đình chỉ thi công hoặc buộc tháo dỡ phần vi phạm.

Mức xử lý cụ thể phụ thuộc vào loại công trình, quy mô và tính chất sai phạm. Khả năng khắc phục cũng được cơ quan chức năng xem xét trong từng trường hợp.

Qua bài viết dưới đây, 618 Architects sẽ giúp bạn tìm hiểu quy định xử phạt xây dựng trái phép. Nội dung cũng đề cập đến cách xử lý để hạn chế rủi ro pháp lý.

Thế nào là xây dựng công trình trái phép?

Xây dựng công trình trái phép là cách gọi phổ biến đối với công trình vi phạm quy định về trật tự xây dựng. Công trình có thể không có giấy phép hoặc thi công không đúng nội dung đã được cấp.

Một số trường hợp xây dựng trái phép thường gặp gồm:

• Xây công trình không có giấy phép dù thuộc diện phải xin phép.
• Thi công vượt số tầng, chiều cao hoặc diện tích được duyệt.
• Xây nhà trên đất chưa được chuyển sang mục đích phù hợp.
• Lấn chiếm vỉa hè, đất công hoặc hành lang bảo vệ công trình.
• Tự ý cải tạo, cơi nới tại khu vực bị hạn chế xây dựng.

Tuy nhiên, không phải mọi công trình không có giấy phép đều là công trình vi phạm. Pháp luật có quy định một số trường hợp được miễn giấy phép xây dựng.

Vì vậy, chủ đầu tư cần kiểm tra rõ công trình có thuộc diện phải xin phép hay không. Đồng thời, phương án xây dựng phải phù hợp quy hoạch và mục đích sử dụng đất.

►► Không thể bỏ qua: Công cụ kiểm tra quy hoạch online

Chủ đầu tư cũng không nên cho rằng công trình đã hoàn thành chỉ cần nộp phạt là được giữ lại. Trên thực tế, việc nộp phạt không đồng nghĩa công trình sẽ được hợp thức hóa.

Quy định xử phạt khi xây dựng công trình trái phép

Việc xử phạt được xác định dựa trên hành vi và hiện trạng thực tế. Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra giấy phép, bản vẽ và phần công trình đã thi công.

Theo Điều 16 Nghị định 16/2022/NĐ-CP, hành vi tổ chức thi công sai giấy phép hoặc không có giấy phép có thể bị xử phạt hành chính. Văn bản này quy định các khung phạt khác nhau đối với nhà ở riêng lẻ và những công trình có quy mô lớn hơn.

Xử phạt hành chính đối với công trình sai phép

Công trình sai phép là công trình đã được cấp giấy phép xây dựng nhưng thi công không đúng nội dung được duyệt. Sai phạm có thể liên quan đến vị trí, diện tích, chiều cao hoặc số tầng.

Đối với tổ chức xây dựng nhà ở riêng lẻ sai nội dung giấy phép mới, mức phạt có thể từ 30 đến 40 triệu đồng. Nhà ở trong khu bảo tồn, khu di tích hoặc công trình xây dựng khác có khung phạt cao hơn.

Với công trình phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật, mức phạt dành cho tổ chức có thể từ 100 đến 120 triệu đồng. Cá nhân có cùng hành vi thường bị phạt bằng một nửa mức phạt áp dụng với tổ chức.

Ngoài tiền phạt, chủ đầu tư còn phải thực hiện biện pháp khắc phục. Phần công trình không đủ điều kiện giữ lại có thể bị yêu cầu tháo dỡ.

Xử phạt công trình xây dựng không có giấy phép

Xây dựng không phép là việc khởi công khi chưa được cấp giấy phép, dù công trình thuộc diện bắt buộc phải xin phép.

Đối với tổ chức xây dựng nhà ở riêng lẻ không phép, mức phạt có thể từ 60 đến 80 triệu đồng. Nhà ở riêng lẻ trong khu bảo tồn, khu di tích hoặc công trình khác có thể bị phạt từ 80 đến 100 triệu đồng.

Công trình phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế – kỹ thuật có thể bị phạt từ 120 đến 140 triệu đồng. Các mức trên áp dụng đối với tổ chức; mức phạt của cá nhân thường bằng một nửa.

Chủ đầu tư cần phân biệt công trình không phép với công trình được miễn phép. Dù thuộc diện miễn giấy phép xây dựng, công trình vẫn phải tuân thủ quy hoạch và các quy định liên quan.

Biện pháp khắc phục hậu quả khi xây dựng trái phép

Nộp tiền phạt không phải là bước xử lý cuối cùng. Chủ đầu tư còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Đối với phần công trình xây vượt diện tích hoặc số tầng, chủ đầu tư có thể phải tháo dỡ phần sai phạm. Việc đã hoàn thiện và đưa vào sử dụng không làm mất trách nhiệm khắc phục.

Công trình lấn chiếm đất công, hành lang bảo vệ hoặc khu vực cấm xây dựng có thể bị buộc tháo dỡ. Trường hợp xây nhà trên đất sử dụng sai mục đích còn có thể bị xử lý theo pháp luật đất đai.

Chủ đầu tư cũng có thể phải khôi phục lại tình trạng ban đầu của khu đất. Biện pháp này thường được xem xét khi công trình không đáp ứng điều kiện tồn tại.

Một số trường hợp có thể được yêu cầu hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn quy định. Tuy nhiên, khả năng bổ sung giấy phép còn phụ thuộc vào quy hoạch và hiện trạng công trình.

►► Tham khảo thêm: Quy định ban công vượt chỉ giới xây dựng chủ nhà cần biết

Công trình phải bảo đảm an toàn, không lấn chỉ giới và không ảnh hưởng khu vực xung quanh. Nếu không đủ điều kiện, phần vi phạm vẫn phải được tháo dỡ.

Quá trình xử lý nhà xây trái phép thường tốn nhiều thời gian và chi phí. Chủ đầu tư có thể phải chỉnh sửa thiết kế, phá dỡ và thi công lại một số hạng mục.

Xây dựng công trình trái phép có bị xử lý hình sự không?

Thông thường, xây dựng trái phép được xử lý bằng biện pháp hành chính. Người vi phạm có thể bị phạt tiền, đình chỉ thi công và buộc khắc phục hậu quả.

Không phải mọi trường hợp đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trách nhiệm hình sự chỉ được xem xét khi hành vi có đủ yếu tố cấu thành một tội phạm cụ thể.

Chẳng hạn, hành vi xây dựng có thể đồng thời vi phạm quy định về quản lý đất đai hoặc an toàn lao động. Trường hợp gây thiệt hại nghiêm trọng cũng sẽ được xem xét dựa trên hậu quả thực tế.

Vì vậy, chủ đầu tư không nên sử dụng cụm từ “bị truy cứu trách nhiệm hình sự” cho mọi công trình không phép hoặc sai phép. Việc xử lý cần dựa trên hồ sơ và hành vi cụ thể.

Giải pháp an toàn là xin giấy phép xây dựng ngay từ đầu

Hoàn thiện giấy phép xây dựng trước khi khởi công là giải pháp an toàn cho chủ đầu tư. Đây cũng là cách hạn chế nguy cơ xây dựng công trình trái phép do hồ sơ thiếu hoặc phương án thi công sai quy định.

Giấy phép thường thể hiện các thông tin về vị trí, diện tích, số tầng và chiều cao công trình. Một số yêu cầu về khoảng lùi hoặc phần kiến trúc cũng được thể hiện trong hồ sơ.

Trong quá trình thi công, chủ đầu tư cần thường xuyên đối chiếu hiện trạng với bản vẽ được duyệt. Điều này giúp phát hiện sai lệch trước khi vi phạm trở nên nghiêm trọng.

Nếu muốn điều chỉnh công năng hoặc quy mô, chủ đầu tư cần kiểm tra thủ tục pháp lý trước. Không nên tự ý xây dựng rồi mới bổ sung giấy phép sau.

Việc sử dụng dịch vụ xin phép xây dựng trọn gói cũng giúp hạn chế sai sót. Đơn vị tư vấn có thể hỗ trợ từ bước kiểm tra khu đất đến khi hoàn thiện hồ sơ.

618 Architects – Giải pháp từ xin phép đến thiết kế và thi công

618 Architects cung cấp dịch vụ xin giấy phép xây dựng, thiết kế và thi công công trình. Hồ sơ pháp lý được phối hợp cùng phương án kiến trúc, công năng và kỹ thuật ngay từ giai đoạn đầu.

Quy trình đồng bộ giúp hạn chế chênh lệch giữa giấy phép và bản vẽ thi công. Những thay đổi phát sinh cũng được kiểm tra trước khi triển khai tại công trường.

Nhờ đó, chủ đầu tư dễ kiểm soát tiến độ, chi phí và chất lượng công trình. 618 Architects hiện hỗ trợ nhiều loại hình như nhà ở, căn hộ, biệt thự, khách sạn, showroom và resort.

Nếu cần kiểm tra khả năng xây dựng, chuẩn bị hồ sơ xin phép hoặc triển khai công trình trọn gói, hãy liên hệ 08 57777 618. 618 Architects sẽ tư vấn phương án phù hợp, giúp chủ đầu tư hạn chế rủi ro xây dựng công trình trái phép khi triển khai.