Thẩm tra thiết kế xây dựng, những lỗi dễ bị bỏ sót

Một sai lệch nhỏ trong hồ sơ thiết kế có thể trở thành vấn đề lớn khi chuyển sang thi công. Kích thước giữa kiến trúc và kết cấu không khớp, đường ống MEP giao với dầm, cao độ giữa các bản vẽ không đồng nhất hoặc tiêu chuẩn áp dụng chưa phù hợp đều có thể khiến hồ sơ phải điều chỉnh.

Thẩm tra thiết kế xây dựng là bước kiểm tra có giá trị đặc biệt với những công trình có nhiều bộ môn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Việc xác định đúng khi nào cần thẩm tra, thẩm tra ở bước thiết kế nào và kiểm tra những nội dung gì giúp chủ đầu tư chủ động hơn trước khi hồ sơ được đưa vào quy trình thẩm định hoặc triển khai thi công.

Thẩm tra thiết kế xây dựng là gì? Khi nào cần thực hiện?

Định nghĩa về thẩm tra thiết kế

Thẩm tra thiết kế là hoạt động kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế theo phạm vi chuyên môn được yêu cầu. Tùy trường hợp, nội dung thẩm tra có thể liên quan đến an toàn công trình, sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, việc áp dụng tiêu chuẩn và các yêu cầu kỹ thuật khác.

Theo khoản 6 Điều 82 Luật Xây dựng 2014, được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 62/2020/QH14, đối với công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng thuộc trường hợp luật định, thiết kế phải được tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực thẩm tra về an toàn công trình và sự tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để làm cơ sở cho việc thẩm định.

Nghị định 175/2024/NĐ-CP quy định thêm cơ chế thẩm tra phục vụ quá trình thẩm định. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu lựa chọn tổ chức, cá nhân đủ điều kiện năng lực thực hiện thẩm tra các nội dung cần thiết làm cơ sở cho việc thẩm định.

Vì vậy, không phải mọi công trình đều mặc nhiên phải thuê một đơn vị thẩm tra độc lập. Việc có bắt buộc thẩm tra hay không cần xác định theo loại công trình, quy mô, trường hợp pháp lý và yêu cầu của quá trình thẩm định.

Quy định về thẩm tra thiết kế ở giai đoạn nào trong quá trình triển khai công trình?

Đối với trường hợp phải thẩm tra theo quy định, đối tượng thẩm tra là thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở, trước khi hồ sơ được sử dụng làm cơ sở cho bước thẩm định tương ứng.

Theo quy định về các bước thiết kế xây dựng:

• Thiết kế hai bước: bước triển khai sau thiết kế cơ sở là thiết kế bản vẽ thi công.
• Thiết kế ba bước: bước triển khai sau thiết kế cơ sở là thiết kế kỹ thuật, sau đó mới triển khai thiết kế bản vẽ thi công.

Do đó, khi chủ đầu tư chuẩn bị hồ sơ để trình thẩm định, cần xác định trước công trình đang áp dụng thiết kế hai bước hay ba bước để xác định đúng bộ hồ sơ cần thẩm tra.

Đối với thiết kế bản vẽ thi công, hồ sơ phải thể hiện các thông số kỹ thuật, vật liệu, chi tiết cấu tạo, quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng; đồng thời bảo đảm sự phù hợp với thiết kế cơ sở được phê duyệt đối với thiết kế hai bước hoặc thiết kế kỹ thuật được phê duyệt đối với thiết kế ba bước theo quy định hiện hành.

►►Tham khảo thêm: Tiêu chuẩn thiết kế công trình và các quy chuẩn, tiêu chuẩn cần kiểm tra

Thẩm tra thiết kế khác thẩm định thiết kế như thế nào?

Thẩm tra và thẩm định đều liên quan đến việc kiểm soát chất lượng hồ sơ nhưng có chủ thể, mục đích và trách nhiệm khác nhau.

Đối với trường hợp phải thẩm tra, cơ quan thẩm định có trách nhiệm xem xét kết quả thẩm tra theo phạm vi quy định, trong đó có các nội dung về an toàn công trình, tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và quy định về áp dụng tiêu chuẩn trong thiết kế.

Hồ sơ thẩm tra thiết kế gồm những gì và kiểm tra những nội dung nào?

Hồ sơ cần chuẩn bị trước khi thẩm tra

Thành phần hồ sơ phụ thuộc vào bước thiết kế và phạm vi thẩm tra. Đối với hồ sơ trình thẩm định thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở, khoản 2 Điều 45 Nghị định 175/2024/NĐ-CP quy định các nhóm tài liệu như:

• Hồ sơ pháp lý của dự án.
• Hồ sơ khảo sát xây dựng được phê duyệt.
• Hồ sơ thiết kế của bước trình thẩm định.
• Báo cáo kết quả thẩm tra thiết kế của nhà thầu tư vấn thẩm tra trong trường hợp có yêu cầu.
• Hồ sơ năng lực của các nhà thầu và cá nhân tham gia khảo sát, thiết kế, thẩm tra.
• Hồ sơ PCCC và các văn bản liên quan nếu thuộc trường hợp phải thực hiện.
• Dự toán xây dựng đối với trường hợp pháp luật có yêu cầu.

Dữ liệu khảo sát cũng có ý nghĩa trực tiếp đối với việc đánh giá giải pháp kết cấu. Chẳng hạn, với công trình căn hộ, kết quả khảo sát địa chất là cơ sở để đánh giá điều kiện nền đất và lựa chọn giải pháp móng phù hợp.

►►Tham khảo thêm:Khảo sát địa chất công trình căn hộ và ảnh hưởng đến giải pháp móng

Thẩm tra thiết kế bản vẽ thi công kiểm tra những gì?

Nội dung kiểm tra phụ thuộc vào phạm vi thẩm tra cụ thể. Với hồ sơ có nhiều bộ môn, các nhóm nội dung thường cần được đối chiếu gồm:

Kiến trúc

• Mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt.
• Kích thước và cao độ.
• Công năng sử dụng.
• Chi tiết cấu tạo.
• Sự thống nhất giữa các bản vẽ.

Kết cấu

• Giải pháp kết cấu.
• Kích thước cấu kiện.
• Vị trí cột, dầm, sàn, vách.
• Các thông số tính toán và nội dung thể hiện trên bản vẽ trong phạm vi thẩm tra.

MEP

• Điện.
• Cấp và thoát nước.
• Thông gió, điều hòa.
• Không gian kỹ thuật.
• Tuyến ống, thiết bị và khả năng phối hợp với kiến trúc, kết cấu.

PCCC

• Các nội dung thuộc phạm vi yêu cầu của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy.
• Sự thống nhất giữa hồ sơ PCCC và các bộ môn liên quan.

Quy chuẩn và tiêu chuẩn

• Danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng.
• Sự phù hợp của giải pháp thiết kế với các yêu cầu kỹ thuật tương ứng.

Phối hợp hồ sơ

• Bản vẽ với thuyết minh.
• Kiến trúc với kết cấu.
• Kiến trúc với MEP.
• Kết cấu với MEP.
• Các thông số kỹ thuật giữa những tài liệu liên quan.

6 lỗi dễ bị bỏ sót trong hồ sơ thiết kế xây dựng

1. Sai lệch giữa bản vẽ kiến trúc và kết cấu

Một số sai lệch chỉ xuất hiện khi hai bộ môn được đặt cạnh nhau để đối chiếu:

• Vị trí cột, dầm ảnh hưởng đến mặt bằng kiến trúc.
• Cao độ dầm không phù hợp với không gian sử dụng.
• Kích thước ô cửa hoặc ban công không thống nhất.
• Hộp kỹ thuật xung đột với cấu kiện kết cấu.

Với công trình nhiều tầng, một sai lệch lặp lại trên nhiều tầng có thể kéo theo việc phải điều chỉnh đồng thời nhiều bản vẽ.

2. Xung đột giữa các bộ môn

Khác với sai lệch kích thước giữa kiến trúc và kết cấu, lỗi phối hợp liên bộ môn thường liên quan đến không gian và tuyến kỹ thuật.

Ví dụ: tuyến ống MEP đi qua dầm hoặc vách; vị trí thiết bị không tương ứng với mặt bằng kiến trúc; không gian trần không đủ để bố trí hệ thống kỹ thuật; hoặc vị trí hộp kỹ thuật thay đổi nhưng chưa được cập nhật trên các bản vẽ liên quan.

Đây là nhóm lỗi cần kiểm tra theo mối quan hệ giữa các bộ môn thay vì xem từng bộ hồ sơ riêng biệt.

3. Thiếu hoặc chưa rõ chi tiết trong bản vẽ thi công

Bản vẽ thi công phải có đủ thông tin để triển khai xây dựng. Những vấn đề thường gặp gồm:

• Thiếu kích thước hoặc cao độ.
• Thiếu chi tiết cấu tạo.
• Vật liệu chưa xác định rõ.
• Ghi chú kỹ thuật chưa thống nhất.
• Chi tiết tại vị trí giao nhau chưa đủ thông tin xử lý.

Đối với thiết kế bản vẽ thi công, các yêu cầu về thông số kỹ thuật, vật liệu, chi tiết cấu tạo, quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng được quy định trong nội dung thiết kế theo Nghị định 175/2024/NĐ-CP.

4. Thông số trong hồ sơ không đồng nhất

Các thông số xuất hiện ở nhiều tài liệu cần được đối chiếu, chẳng hạn:

• Diện tích.
• Kích thước.
• Cao độ.
• Số lượng thiết bị.
• Công năng.
• Thông số kỹ thuật.
• Chủng loại vật liệu.

Một thay đổi trên bản vẽ nhưng chưa cập nhật vào thuyết minh hoặc bảng thống kê có thể tạo ra nhiều phiên bản thông tin khác nhau trong cùng một bộ hồ sơ.

5. Áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn chưa phù hợp

Hồ sơ cần xác định đúng hệ thống quy chuẩn và tiêu chuẩn áp dụng cho loại công trình và nội dung thiết kế.

Không nên chỉ kiểm tra xem danh mục tiêu chuẩn có xuất hiện trong thuyết minh hay không. Cần đối chiếu việc lựa chọn và áp dụng các yêu cầu kỹ thuật tương ứng trong hồ sơ.

Trong trường hợp phải thẩm tra, kết quả thẩm tra còn được xem xét về sự tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và quy định pháp luật về áp dụng tiêu chuẩn trong thiết kế.

6. Lỗi có thể ảnh hưởng đến thi công và chi phí

Xung đột bộ môn, thiếu chi tiết hoặc thay đổi giải pháp thiết kế có thể dẫn đến việc điều chỉnh hồ sơ trong quá trình triển khai.

Ví dụ, tuyến MEP không được phối hợp với kết cấu từ đầu có thể phải thay đổi đường ống, kích thước trần kỹ thuật hoặc vị trí thiết bị. Nếu phát hiện sau khi đã thi công, việc xử lý có thể liên quan đến tháo dỡ, thay đổi vật tư, nhân công hoặc tiến độ.

Vì vậy, việc phát hiện sai lệch ngay trong giai đoạn kiểm tra hồ sơ giúp chủ đầu tư có cơ sở xử lý trước khi vấn đề chuyển thành thay đổi tại công trường.

Chi phí thẩm tra thiết kế xây dựng là bao nhiêu?

Chi phí thẩm tra thiết kế xây dựng thường được xác định theo loại công trình, quy mô, chi phí xây dựng, bước thiết kế và phạm vi công việc thẩm tra. Theo Thông tư 36/2026/TT-BXD có hiệu lực từ 01/07/2026, chi phí tư vấn xây dựng được xác định theo định mức tỷ lệ phần trăm hoặc lập dự toán đối với công việc chưa có định mức phù hợp; chi phí cụ thể cần căn cứ phạm vi thực tế của hồ sơ.

Với hồ sơ nhiều bộ môn hoặc yêu cầu thẩm tra chuyên sâu, chi phí có thể cao hơn so với hồ sơ quy mô nhỏ và phạm vi đơn giản.

618 Architects – Đơn vị Thẩm tra hồ sơ thiết kế Đà Nẵng

618 Architects cung cấp dịch vụ thẩm tra thiết kế xây dựng cho hồ sơ theo từng loại công trình, quy mô, bước thiết kế và phạm vi chuyên môn cần kiểm tra.

Quy trình tập trung vào việc rà soát hồ sơ, đối chiếu pháp lý và tiêu chuẩn, kiểm tra chuyên môn từng bộ môn, phối hợp liên bộ môn và nhận diện các vấn đề có thể ảnh hưởng đến quá trình triển khai.

Nếu bạn đang chuẩn bị trình thẩm định hoặc đưa hồ sơ vào thi công, có thể gửi hồ sơ để 618 Architects xác định phạm vi thẩm tra và các nội dung cần kiểm tra trước khi triển khai.