Vật liệu xây dựng xanh – Xu hướng cho công trình bền vững

Vật liệu ảnh hưởng trực tiếp đến diện mạo, độ bền, chi phí bảo trì và hiệu quả vận hành của công trình. Với xu hướng kiến trúc bền vững, vật liệu xây dựng xanh được quan tâm nhiều hơn. Nhờ khả năng giảm tác động đến môi trường. Và tiết kiệm tài nguyên và phù hợp với các giải pháp thiết kế thích ứng khí hậu.

Tuy nhiên, một sản phẩm được gọi là “xanh” chưa đồng nghĩa với việc phù hợp cho mọi công trình. Việc lựa chọn cần xem xét đồng thời nguồn gốc vật liệu, vòng đời sử dụng, độ bền, chi phí. Đặc biệt là khả năng thi công và điều kiện khí hậu. Đặc biệt với khách sạn, căn hộ cho thuê, resort hoặc công trình cao tầng. Quyết định vật liệu cần được đặt trong tổng thể thiết kế và mục tiêu vận hành.

Vật liệu xây dựng xanh là gì?

Khái niệm vật liệu xanh

Vật liệu xây dựng xanh là những vật liệu được lựa chọn và sử dụng theo hướng giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Trong một hoặc nhiều giai đoạn của vòng đời. Từ khai thác nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, thi công. Đến sử dụng và xử lý sau khi công trình kết thúc vòng đời.

Một vật liệu có thể được xem xét theo hướng bền vững khi đáp ứng tốt yêu cầu sử dụng. Bao gồm có độ bền phù hợp, hạn chế lãng phí tài nguyên. Đồng thời tạo ra tác động môi trường thấp hơn trong phạm vi đánh giá cụ thể.

Vì vậy, “xanh” không chỉ nằm ở nguồn nguyên liệu. Một vật liệu tự nhiên chưa chắc có tác động môi trường thấp nếu phải vận chuyển rất xa hoặc cần bảo trì thường xuyên. Ngược lại, vật liệu tái chế có thể mang lại lợi ích lớn nếu được sản xuất và sử dụng phù hợp.

Vật liệu xanh khác gì vật liệu xây dựng thông thường?

Vật liệu xây dựng thông thường thường được lựa chọn chủ yếu dựa trên công năng, thẩm mỹ, giá thành và khả năng thi công. Với vật liệu xây dựng xanh, quá trình lựa chọn được mở rộng thêm các yếu tố bên ngoài. Như nguồn nguyên liệu, mức tiêu hao tài nguyên, tác động môi trường, độ bền và khả năng tái sử dụng.

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở cách đánh giá toàn bộ vòng đời vật liệu. Thay vì chỉ nhìn vào giá mua ban đầu. Với chủ đầu tư, điều này giúp cân nhắc tốt hơn. Giữa chi phí đầu tư, chi phí vận hành và giá trị sử dụng lâu dài của công trình.

Tiêu chí nhận diện vật liệu xây dựng bền vững

Không có một đặc điểm duy nhất để xác định một vật liệu là xanh. Tùy loại công trình và mục tiêu thiết kế, có thể xem xét các yếu tố:

• Nguồn nguyên liệu có khả năng tái tạo, tái chế hoặc tái sử dụng.
• Quy trình sản xuất giảm tiêu hao năng lượng và tài nguyên.
• Có thông tin rõ ràng về nguồn gốc và tác động môi trường.
• Độ bền cao, hạn chế thay thế và bảo trì trong quá trình sử dụng.
• Phù hợp với khí hậu, điều kiện địa phương và yêu cầu công trình.
• Có thể thu hồi, tái sử dụng hoặc xử lý phù hợp sau vòng đời.

Các nhóm vật liệu xây dựng xanh phổ biến

Vật liệu tái chế và tái sử dụng

Nhóm này tận dụng lại vật liệu hoặc phế thải từ quá trình sản xuất và xây dựng để tạo ra sản phẩm mới. Một số ví dụ gồm vật liệu có thành phần tái chế, kim loại tái chế, kính tái chế. Ngoài ra còn có các sản phẩm hoàn thiện được sản xuất từ nguồn vật liệu thu hồi.

Giá trị của nhóm vật liệu này nằm ở việc giảm nhu cầu sử dụng nguyên liệu mới. Đồng thời hạn chế lượng chất thải phải xử lý.

Vật liệu từ nguồn tái tạo

Vật liệu tái tạo là nhóm vật liệu có nguồn gốc sinh học, được tạo ra từ các nguồn tài nguyên có khả năng tái tạo trong thời gian tương đối ngắn. Một số ví dụ phổ biến gồm tre, gỗ rừng trồng, rơm rạ và cây gai dầu.

Tuy nhiên, khả năng tái tạo của nguyên liệu chỉ là một phần trong đánh giá. Nguồn gốc, phương pháp sản xuất, độ bền và khoảng cách vận chuyển cũng cần được xem xét trước khi đưa vào công trình.

►►Xem thêm: Các công trình kiến trúc nhật đới – Xu hướng sống xanh hiện đại

Vật liệu địa phương

Vật liệu địa phương (hay vật liệu bản địa) là những nguyên vật liệu có sẵn hoặc được sản xuất trong khu vực gần công trình, như tre, gỗ, đá ong, gạch ngói đất nung và đá tự nhiên. Sử dụng vật liệu có nguồn cung gần công trình có thể giúp giảm quãng đường vận chuyển. Tạo sự phù hợp với điều kiện địa phương.

Đá, gạch, đất, gỗ hoặc các vật liệu hoàn thiện có nguồn gốc tại khu vực. Đó là những nhóm có thể được cân nhắc tùy dự án. Với kiến trúc nhiệt đới, vật liệu địa phương còn có thể góp phần tạo nên bản sắc phù hợp với cảnh quan và văn hóa khu vực.

Vật liệu có quy trình sản xuất giảm tác động môi trường

Một số vật liệu được phát triển theo hướng giảm tiêu hao năng lượng, giảm chất thải hoặc giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Khi lựa chọn, nên xem xét thông tin từ nhà sản xuất thay vì chỉ dựa vào tên gọi “xanh”, “sinh thái” hoặc “thân thiện môi trường”.

Vật liệu có thông tin và chứng nhận môi trường

Xem xét các thông tin như EPD, nguồn gốc nguyên liệu hoặc chứng nhận quản lý nguồn tài nguyên. Giúp quá trình lựa chọn có cơ sở rõ ràng hơn. Đối với các dự án hướng đến tiêu chuẩn công trình xanh. Thông tin môi trường của sản phẩm rất quan trọng trong quá trình đánh giá vật liệu.

Xu hướng vật liệu xây dựng xanh trong công trình hiện nay

Xu hướng vật liệu xây dựng xanh đang chuyển từ việc lựa chọn sản phẩm “thân thiện môi trường” . Sang đánh giá toàn diện hơn về vòng đời, phát thải, khả năng tái sử dụng và hiệu quả vận hành. Đây cũng là hướng phát triển được ngành xây dựng quan tâm trong quá trình thúc đẩy công trình xanh và kinh tế tuần hoàn.

Đánh giá vật liệu theo vòng đời và lượng phát thải

Vật liệu ngày càng được xem xét từ khai thác nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển đến sử dụng và xử lý sau vòng đời. Các phương pháp như LCA và dữ liệu carbon giúp kiến trúc sư, chủ đầu tư có cơ sở so sánh tác động môi trường. Thay vì chỉ dựa vào tên gọi “xanh”.

Tăng sử dụng vật liệu tái chế và tái sử dụng

Kinh tế tuần hoàn đang thúc đẩy việc kéo dài vòng đời vật liệu thông qua tái chế, tái sử dụng và thu hồi cấu kiện. Xu hướng này giúp giảm nhu cầu sử dụng nguyên liệu mới. Hạn chế chất thải xây dựng trong quá trình phát triển công trình.

Ưu tiên vật liệu carbon thấp và hiệu quả năng lượng

Nhóm vật liệu phát thải thấp, vật liệu không nung, vật liệu cách nhiệt và kính tiết kiệm năng lượng ngày càng được quan tâm. Với công trình khai thác dài hạn, lựa chọn vật liệu còn được xem xét cùng khả năng liên quan. Như giảm nhiệt, tiết kiệm năng lượng và chi phí vận hành.

Minh bạch nguồn gốc và dữ liệu môi trường

Thị trường vật liệu xanh ngày càng cần những thông tin có thể kiểm chứng về nguồn gốc, thành phần, quy trình sản xuất và tác động môi trường. Các dữ liệu như LCA, EPD hoặc thông tin kỹ thuật từ nhà sản xuất giúp quá trình lựa chọn vật liệu có cơ sở rõ ràng hơn. Thay vì chỉ dựa vào thông điệp quảng cáo.

Ứng dụng vật liệu xanh trong công trình như thế nào?

Vật liệu xanh có thể được ứng dụng với các công trình kiến trúc xanh. Sử dụng ở nhiều hạng mục, từ bao che, mặt đứng đến hoàn thiện và cảnh quan. Hiệu quả phụ thuộc vào cách vật liệu được lựa chọn và kết hợp với giải pháp kiến trúc. Cùng khí hậu, công năng và điều kiện vận hành của từng công trình.

Bao che, cách nhiệt và kiểm soát bức xạ

Tường, mái, kính, lớp cách nhiệt và các vật liệu bao che có thể được lựa chọn để hạn chế hấp thụ và truyền nhiệt vào bên trong. Khi kết hợp với thông gió tự nhiên và giải pháp che nắng, nhóm vật liệu này góp phần cải thiện tiện nghi. Giúp giảm nhu cầu sử dụng năng lượng cho làm mát.

►►Xem thêm: 8 xu hướng kiến trúc nổi bật được ứng nhiều hiện nay

Mặt đứng và vật liệu địa phương

Mặt đứng có thể kết hợp lam che nắng, gạch thông gió, đá, gỗ hoặc các vật liệu địa phương phù hợp với khí hậu. Ngoài yếu tố môi trường, cách lựa chọn này còn giúp công trình tạo bản sắc riêng. Đồng thời, thích ứng tốt hơn với nắng, mưa, độ ẩm hoặc môi trường biển.

Hoàn thiện và nội thất

Vật liệu xanh có thể được sử dụng cho sàn, tường, trần, đồ nội thất và các bề mặt hoàn thiện. Bên cạnh nguồn gốc, cần cân nhắc độ bền, khả năng vệ sinh, bảo trì và mức độ phù hợp với cường độ sử dụng. Đặc biệt với công trình khách sạn và căn hộ cho thuê.

Cảnh quan và không gian ngoài trời

Vật liệu tái sử dụng, vật liệu địa phương, bề mặt thấm nước và các giải pháp giảm bê tông hóa có thể được kết hợp trong cảnh quan. Cùng với cây xanh, các giải pháp này góp phần giảm hấp thụ nhiệt. Hỗ trợ thoát nước và tạo môi trường sử dụng gần gũi với tự nhiên.

Tiêu chí lựa chọn vật liệu xây dựng xanh cho công trình

Tác động môi trường trong vòng đời

Không nên đánh giá vật liệu chỉ dựa trên việc sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên hay tái chế. Cần xem xét toàn bộ quá trình từ nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, sử dụng đến xử lý sau vòng đời.

Độ bền và chi phí bảo trì

Vật liệu có tuổi thọ phù hợp với công trình có thể giảm nhu cầu thay thế và lượng tài nguyên tiêu thụ trong quá trình vận hành. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với khách sạn, căn hộ cho thuê và các công trình khai thác dài hạn.

Chi phí đầu tư và vận hành

Giá mua ban đầu chỉ là một phần của tổng chi phí. Một vật liệu có giá cao hơn nhưng bền hơn, ít bảo trì hơn hoặc giúp giảm tiêu thụ năng lượng có thể cần được đánh giá trên toàn bộ thời gian sử dụng.

Khả năng cung ứng và thi công

Vật liệu cần có nguồn cung ổn định. Quy cách phù hợp và đội ngũ thi công có khả năng xử lý đúng yêu cầu. Một sản phẩm có đặc tính môi trường tốt nhưng khó cung ứng. Hay khó thi công có thể làm tăng chi phí và ảnh hưởng tiến độ.

Phù hợp với khí hậu và kiến trúc

Vật liệu cần phù hợp với hướng nắng, mưa, độ ẩm, gió, môi trường biển và đặc điểm sử dụng của công trình. Với kiến trúc nhiệt đới, lựa chọn vật liệu nên đi cùng giải pháp thông gió, che nắng, cây xanh và kiểm soát nhiệt.

Thông tin sản phẩm

Nguồn gốc, thông số kỹ thuật, hướng dẫn sử dụng và các thông tin môi trường giúp chủ đầu tư và đơn vị thiết kế có cơ sở đánh giá sản phẩm. Với dự án yêu cầu tiêu chuẩn công trình xanh, các chứng nhận hoặc dữ liệu môi trường có thể trở thành một phần của hồ sơ đánh giá.

618 Architects ứng dụng vật liệu xanh trong giải pháp kiến trúc

Với 618 Architects, lựa chọn vật liệu được đặt trong mối quan hệ với công năng, khí hậu, thẩm mỹ, độ bền và hiệu quả vận hành của toàn bộ công trình. Các giải pháp kiến trúc nhiệt đới, vật liệu tự nhiên, cây xanh, che nắng và thông gió được xem xét đồng thời. Để tạo ra phương án phù hợp với từng dự án thay vì lựa chọn vật liệu theo xu hướng riêng lẻ.

Sử dụng vật liệu xanh cho công trình khách sạn, căn hộ cho thuê, resort và công trình cao tầng, giúp chủ đầu tư cân bằng giữa hình ảnh kiến trúc, trải nghiệm người sử dụng. Tối ưu chi phí đầu tư và khả năng khai thác lâu dài.

Từ lựa chọn vật liệu đến giải pháp kiến trúc bền vững

Nếu bạn đang chuẩn bị đầu tư khách sạn, căn hộ cho thuê, resort hoặc công trình cao tầng. 618 Architects có thể tư vấn giải pháp kiến trúc và vật liệu phù hợp ngay từ giai đoạn đầu. Giúp phương án thiết kế gắn với mục tiêu sử dụng và khai thác thực tế của dự án.

Liên hệ hotline 08 77777 618 để được tư vấn phong cách thiết kế và thi công trọn gói phù hợp với công trình. Cùng phương án phù hợp với công trình và mục tiêu đầu tư.